-
Titolo
-
Foglio 01
-
Data
-
1221, dicembre 17
-
Regesto
-
Deposizioni dei testimoni di parte savonese nella controversia relativa alla strada di Treponti.
-
Trascrizione
-
✠ In presencia testium infrascriptorum veniens Poncius Robertus, sindicus comunis Nauli super lite et controversia que vertebatur inter ipsum sindicum, nomine comunis Nauli, et Lanfrancum Agiratum, sindicum comunis Saone, nomine ipsius comunis, de facto vie que appellatur Trium Poncium sub examine nobilium civium Ianuensium arbitrorum Guillelmi Guercii et Ingonis de Grimaldo et assessoris ipsorum Uberti de Novaria ante presentiam domini Lotherengi de Maranengo, Ianuensis civitatis potestatis, postulabat ab eo, nomine comunis Nauli, ut ipse potestas preciperet Iacobo Taraburlo et Anselmo de Castro notariis ut auctenticarent et in formam publici instrumenti redigerent omnia actata seu gesta in predicta causa coram predictis arbitris et assessore, postulacioni [predicte] dicta potestas volens acquiescere, precepit dictis Iacobo et Anselmo notariis ut deberent auctenticare et in formam publici instrumenti redigere infrascripta acta seu gesta in dicta causa coram prenominatis arbitris et assessore, videlicet peticionem, posiciones, confessiones, vie ostensionem, titulos et testes super ipsa causa receptos. Actum Ianue, in domo Ingonis de Volta et Bertholoti fratrum, anno Dominice Nativitatis millesimo ducentesimo vigesimo primo, indic(tione) nona, die decima septima decembris, ante terciam, presentibus et testibus convocatis Conrado, iudice potestatis predicte, Bonovassallo Calligepallii, Marchisio et Ambrosio scribis, Ingone de Grimaldo, Petro Laurentio Astensi et Guillelmo Embriaco Maiore.
(S.T.) Ego Iacobus Taraburlus notarius, precepto dicte potestatis, scripsi.
Testes Saonenses.
Testes Lanfranci Agirati, sindici comunis Saone, contra comune Nauli et Poncium Robertum, sindicum eiusdem comunis, super causa vie.
I. Ex eo quod comune Saone et homines Saone hinc retro per annos centum et plus et per quantum testes dixerint plus vel minus, tenuerunt et possederunt libere, sine contradicione alicuius, ab Albiçola usque ad aquam Çinole et a iugo usque ad mare.
II. Item ex eo quod comune et homines Saone hinc retro per annos septuaginta et plus et quantum testes dicere voluerint plus vel minus, annuatim constituerunt camparios seu guardatores, qui custodirent existencia infra ipsa confinia.
III. Item ex eo quod hinc retro per annos septuaginta et tantum plus vel minus quantum testes dixerint, existencia infra dicta confinia custodita fuerunt nomine comunis Saone tanquam propria hominum Saone per camparios seu guardatores.
IIII. Item ex eo quod contrata Trium Poncium hinc retro per annos quinquaginta et plus et quantum testes plus vel minus dicere voluerint, annuatim nomine eiusdem comunis Saone per missos eiusdem comunis custodita est tanquam propria hominum Saone, ne inde aliquis transire deberet in eundo vel redeundo et prohibitum est volentibus inde transire ne transeant.
V. Item ex eo quod custodes Sagone nomine eiusdem comunis, cum inveniebant infra predictum tempus aliquam personam volentem inde transire cum grano vel lignaminibus vel aliqua bestia, ipsum lignamen incidebant et granum et bestias auferebant nec inde duci permittebant.
VI. Item ex eo quod a contrata Trium Poncium usque ad stratam Sagone est miliarius unus et dimidius, per quem miliarium et dimidium non potest carruga seu currum aut bestia honerata transire.
VII. Item ex eo quod a contrata Trium Poncium usque ad stratam Sagone versus iugum appellatur vallis de Straç[etico et ...]ime eo quod appellatur contrata Trium Poncium.
VIII. Item ex eo quod compera castri Quiliani et [Albiçole] fuit facta a comuni Sagone a domino Ottone, marchione de Carreto, ante quam castrum Signi fuisset universitatis Nauli et quod tunc temporis vendicionis castrum Signi erat dicti Ottonis.
VIIII. Item ex eo quod generalis consuetudo est per totum imperium quod civitates et barones, qui et que habent iurisdictionem et districtum, mutant stratas et vias et prohibent transire volentibus, ne transeant.
X. Item ex eo quod hinc retro per annos septuaginta et plus vel minus quantum testes dicere voluerint, contrata Trium Poncium stetit sine eo quod inde transirent mercatores, peregrini aut alie gentes qui sint usi ire per stratas.
XI. Item ex eo quod a iugo de Altari usque ad mare et a pertinenciis Albiçole usque ad aquam Çinole est totum hominum Sagone.
XII. Item ex eo quod infra dictas coherencias est una sola via publica, scilicet via que venit ab Altari et per Montem Morum Sagonam.
XIII. Item ex eo quod senterius quem hostendit arbitris sindicus Nauli et Naulenses ab ipsa via publica que venit ab Altare vel Sagona usque in valle Trium Poncium, quem senterium dicunt Naulenses esse viam, appellatur trasetus.
XIIII. Item ex eo quod ab illa hora ubi volvitur via que venit a Vahi versus Quilianum et usque ad bedum molendini et ab ipsa via usque ad Çinolam deversus Sagonam, illud totum est domini episcopi Sagonensis et per eum seu pro episcopatu tenetur et possessum est per annos quinquaginta et plus atque laboratum et si aliqua bestia inveniebatur in ipsa terra, capiebantur ipse bestie donec bandum solvebatur. //
XV. Item ex eo quod tota illa terra que est inter predictum bedum molendini et aquam que venit deversus Quilianum est episcopatus Sagonensis et Willelmi Tortorini et consortium eius et quod tota illa terra est laborata, detenta et possessa per annos quinquaginta et plus et tantum plus vel minus quantum testes dicere voluerint, et si aliqua bestia inveniebatur in ipsa terra, capiebantur ipse bestie donec bandum solvebatur.
XVI. Item ex eo quod tota illa terra que est inter predictam aquam que venit deversus Quilianum et aquam Trium Poncium et viam que venit a Quiliano pro ire Sagonam usque ad terras mansorum Morucii est episcopi seu episcopatus Saone et est tota laborata, detenta et possessa pro ipso episcopo seu episcopatu per quinquaginta annos et plus et si aliqua bestia inveniebatur in ipsa terra, capiebantur ipse bestie donec bandum solvebatur.
XVII. Item ex eo quod predicte terre toto tempore steterunt sine eo quod aliqua via inde iret.
XVIII. Item ex eo quod bedum molendini sotani episcopi, quod molendinum est in contrata que appellatur Pratum Bramosum, inferius et superius dicti molendini sicut vadit ipse bedus usque in aquam Çinole deversus Saonam fuit et est in eo loco sicut modo est per annos quinquaginta et tantum plus vel minus quantum testes dicere voluerint.
XVIIII. Item ex eo quod totum id quod continetur a iugo ad mare et a pertinenciis Albuçole usque ad aquam Ginole est de districtu et contili et iurisdictione comunis Saone et ita fuit hinc retro per annos septuaginta et plus tantum vel minus quantum dicere voluerint testes.
XX. Item ex eo quod homines existentes infra dicta confinia secundum voluntatem universitatis Saone vadunt in exercitu et cavalcata et solvunt in expensis civitatis et opera prestant in serviciis comunitatis et in posse et hinc retro ipsi et antecessores eorum per dictum spacium temporis ita fecerunt et prestiterunt.
XXI. Item ex eo quod a muraciis Vadi sicut itur deversus Quilianum usque ad Sanctum Salvatorem et a Sancto Salvatore usque ad locum ubi via volvitur pro ire Quilianum vocatur strata seu via.
XXII. Item ex eo quod via que vadit a muraciis usque ad Sanctum Salvatorem et inde usque Quilianum vocatur via Vadi et via Sancti Salvatoris et via Quiliani et sine eo quod appelletur via Trium Poncium et ita appellata est hinc retro tempore cuius non extat memoria.
XXIII. Item ex eo quod planicies que a muraciis Vadi usque ad Sanctum Spiritum et sicut ipsa tenet infra montes usque ad Sanctum Laurencium de Quiliano supra totum appellatur planum Vadi inter [...] particulariter appellatur aliis nominibus et specialiter a via que volvitur pro ire Q[uilianum usque] ad bedum molendini episcopi [...] et ab ipso bedo usque prope [contratam] Trium Poncium vocatur parte Longo[...] et pro parte Be[l]laire et sine eo quod in dicta planicie appelletur via Trium Poncium nec hinc retro ullo tempore appellata fuit via Trium Poncium.
XXIIII. Item ex eo quod ripe seu herçina bedi molendini episcopi ab ipso molendino usque quo tenet ipse bedus ab utraque parte bedi hinc retro per annos XL steterunt ita alte sicut modo in aliqua parte vel circa eam racionem vel modum, preter forsitan ab annis IIII vel quinque citra quod ita alte non steterunt in parte illa per quam modes homines transitum faciunt.
XXV. Item ex eo quod a muraciis Vadi usque ad iugum de Altari eundo per vallem Trium Poncium est bis tantum quam sit ab ipsis muraciis usque Saonam et in duplum cicius et ultra pede vel equo ab ipsis muraciis per ipsam vallem usque ad iugum de Altari.
XXVI. Item ex eo quod a quarto ponte prefate vallis usque ad stratam qua itur deversus Altare versus Montem Maurum et versus Saonam iri non potest nisi ascendendo versus montem et per montem ita quod eundo versus ipsam stratam gravis est ascensus et inde redeundo graviter inde descenditur et gravis habetur inde descensus.
XXVII. Item ex eo quod strata que vadit deversus Altare ad Montem Maurum et Saonam ampla est et pulcra, per quam carruce duci possunt honerate largissime de lignis et aliis rebus et possunt duci et ducuntur muli et mule et asini honerati torsellis, cannapo, blava et aliis rebus et possunt trahi inde arbores, assides et lignamina et facilem et levem habent ascensum et descensum et inde transeunt peregrini romerii et mercatores.
XXVIII. Item ex eo quod a iugo de Altari usque Saonam per ipsam stratam sunt solummodo miliaria sex et sunt iuxta ipsam stratam ecclesia et domus plures.
XXVIIII. Item ex eo quod ab ipsa strata usque in vallem Trium Poncium sunt nemora magna et montes magni et ad pedes moncium valles et sine eo quod in ipsis partibus sint ecclesia vel domus aliqua neque in ipsa valle Trium Poncium et sine eo quod per partes illas transeant mercatores neque peregrini nec hinc retro transissent.
XXX. Item ex eo quod publica fama est in Saona, in Altari, in Quiliano et in aliis locis existentibus circa ipsam vallem quod a strata Saone veniendo per vallem Trium Poncium usque Çinolam appellatur stragetus et non via publica.
XXXI. Item ex eo quod ab ipsa valle usque ad prefatam [...] montes et [...] multi [...] sunt.
XXXII. Item ex eo quod a Saona usque ad [...] veniri per planum cum carro [...] et sale et aliis rebus atque per [...] in navibus et lignis cum [...].
(S.T.) Ego Iacobus Taraburlus notarius, precepto dicte potestatis, scripsi.
